support
اینستاگرم واتس‌اپ تلگرام آپارات
معرفی سازهای زهی ایرانی

آشنایی بیشتر با انواع سازهای زهی ایرانی

امتیاز دهید

خانواده سازهای زهی بیشترین تعداد «فرزند» را نسبت به دیگر گروه های ساز دارد. در سراسر جهان، بیش از ۳۰۰ ساز مختلف وجود دارد که بخشی از خانواده زهی محسوب می شوند. ساز زهی در واقع به هر آلت موسیقی اطلاق می شود که با ارتعاش سیم های کشیده صدا تولید می کند و می تواند از الیاف گیاهی، فلز، روده حیوانات، ابریشم یا مواد مصنوعی مانند پلاستیک یا نایلون ساخته شده باشد. تقریبا در تمامی سازهای زهی، صدای ارتعاش سیم با استفاده از کاسه ساز تقویت می شود. از مهمترین انواع سازهای زهی ایرانی می توان به تار، سه تار، سنتور، تنبور و کمانچه اشاره کرد که در این مطلب توضیح مختصری در مورد هر کدام ارائه خواهیم داد. با ما همراه باشید.

 

چند نمونه از سازهای زهی ایرانی

از مهم ترین انواع سازهای زهی ایرانی می توان به موارد زیر اشاره کرد:

 

تار

تار ساز زهی ایراتی

تار نام یکی از پرکاربردترین و شناخته شده ترین انواع سازهای زهی ایرانی است. در زبان فارسی، معنی لغوی تار «رشته» است. تصویر تار در نقاشی های عصر صفوی موجود است. تار ها دارای ۵ سیم فولادی و یک سیم برنجی هستند. برای شکل دادن به بدنه تار که شبیه به کاسه دوتایی است، چوب توت را می تراشند. حدود ۲۶ پرده روی دسته تار وجود دارد که با یک زخمه کوچک نواخته می شوند.

 

تنبور

تنبور ساز زهی ایرانیتنبور نام یکی دیگر از انواع سازهای زهی ایرانی است که از چوب توت ساخته می شود و دسته ای بلند و شکل گلابی مانندی دارد. کاسه آن ۳ یا ۴ میلی متر ضخامت دارد و از یک لایه چوب توت ساخته شده است. علاوه بر این، برای پیچش صدای بهتر روی آن سوراخ هایی ایجاد شده است. تنبور دارای دو یا سه سیم و چهارده پرده است.

نوازنده باید از تمام انگشتان دست راستش برای نواختن تنبور استفاده کند. البته روش های مختلفی برای نواختن انواع سازها وجود دارد که در اکثر آن ها انگشت های اشاره و کوچک درگیر هستند. تنبور به نوازنده کمک می کند تا ریتم های مختلف و صدا های طبیعی مانند سوت پرندگان و صدای آبشار را بنوازد.

 

سه تار

سه تار ساز زهی ایرانی

سه تار از تنبور باستانی ایران قدیم سرچشمه می گیرد. همانطور که گفته شد کلمه تار در فارسی رشته است و سه تار در لغت به معنای سه رشته است. با این حال سه تار با چهار رشته سیم رایج تر است که دو سیم آن از استیل و دو سیم از برنج است. دسته این ساز ایرانی دارای ۲۵-۲۶ پرده است که در گذشته از جنس روده ساخته می شده است.

جنس این ساز معمولا از چوب توت و اندازه معمول آن حدود ۸۵*۲۰ سانتی متر است و کاسه ای به عمق ۱۵ سانتی متر دارد. از آنجایی که این ساز از آلات موسیقی ایرانی بسیار لطیف است، اغلب صوفیان آن را حمل می کنند و می نوازند. در مقایسه با تار، سه تار کاملا چوبی است و غشای پوست گوسفندی ندارد. در سه تار به طور مستقیم با ناخن ها مخصوصا انگشت اشاره بازی می شود و نیازی به زخمه نیست.

 

سنتور

سنتور ساز زهی ایرانی

سنتور یکی از شناخته شده ترین انواع سازهای زهی ایرانی است که به دلیل داشتن نت های کاریزماتیک بر خلاف سایر سازها، در بین تمامی گروه های سنی محبوبیت دارد. این ساز سنتی در واقع یک ساز ایرانی تو خالی ذوزنقه ای است و دو مضراب به صورت ریتمیک روی آن زده می شود که صدا تولید می کند. این ساز از ۷۲ سیم تشکیل شده است که آن را به یکی از پرکاربردترین سازهای موسیقی ایرانی تبدیل کرده است. این سیم ها در گروه های چهار تایی قرار گرفته اند که توسط یک پل چوبی پشتیبانی می شوند. این پل ها در سنتور برای محدوده ۳ اکتاوی استفاده می شود.

جالب اینجاست که می توان از انواع چوب برای ساخت سنتور استفاده کرد که هر چوب، کیفیت صدای متفاوتی را به دنبال خواهد داشت به طور کلی، چوب های مورد استفاده بسته به در دسترس بودن و ترجیح صدا می توانند از چوب گردو، چوب توت، نخل، بلوط و غیره ساخته شوند. سنتور همچنین به طور گسترده در کشور های دیگری مانند مصر، عراق و هند نواخته می شود.

 

کمانچه

کمانچه ساز زهی ایرانی

کمانچه یکی دیگر از انواع سازهای زهی ایرانی است که شباهت زیادی به ویولن و باس دارد. با این تفاوت که کمی بزرگتر از ویولن و تقریبا هم اندازه ویولا است. در واقع کمانچه یک ساز زهی ۴ رشته ای است که با یک کمان تک سیم نواخته می شود. شکل آن شبیه به ویولن است و یک نیمکره چوبی با دسته بلند دارد. معمولا نیمکره چوبی با غشایی از پوست گوسفند پوشانده می شود.

یکی از تفاوت های کلیدی آن این است که کمانچه برخلاف ویولن دارای پل مورب است. عده ای بر این باورند که کمانچه یک ساز سه سیم بوده تا اینکه ویولن در اواخر قرن بیستم وارد ایران شد و سیم چهارمی نیز به آن اضافه شد.

این ساز ایرانی را می توان بر روی بسیاری از نقاشی های عتیقه ایرانی مشاهده کرد و این نشان می دهد که در طول قرون متمادی در ایران چقدر نواخته می شده و مورد پسند بوده است.

 

سخن پایانی

موسیقی ایرانی چیزی است که هرگز از قلب شما بیرون نخواهد رفت، زیرا متعلق به باستانی ترین امیدها در کل تاریخ بشریت است. علاوه بر این، هنوز دست نخورده است و حتی برای شنونده خارجی نیز حسی از گذشته دارد.

تهیه انواع ساز زهی ایرانی در سایت دلشاد موزیک امکان پذیر است. شما می توانید ساز مورد نظر خود را از این طریق به طور آنلاین از یک فروشگاه قابل اطمینان تهیه نمایید. شما به کدام یک از انواع سازهای زهی ایرانی علاقه بیشتری دارید؟ دیدگاه هایتان را با ما به اشتراک بگذارید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *