راهنمای خرید ساز

راهنمای خرید ساز دیوان (باغلاما)

راهنمای خرید ساز دیوان باغلاما
امتیاز دهید

ساز دیوان یک ساز زهی_ مضرابی است که با مضراب پلاستیکی یا سر انگشتان (شلپه، شرپه) نواخته می‌شود و صدای دلنشین و سوزناکی دارد. ساز باغلاما ۷ سیم دارد که به ۳ دسته تقسیم می‌شوند: سه سیم، دوسیم و دو سیم و دارای ۲۳ پرده (ری) می‌باشد البته ساز اصلی دیوان ۹ سیم دارد که هر ردیف ۳ سیم وجود دارد.

در ایران نوع دسته بلند این ساز را دیوان می‌گویند. دیوان یک ساز کردی و از سازهای خانواده تنبور است. دیوان سایز برگتر تنبور است که به جز کردستان ترکیه در کردستان عراق و کردستان ایران و کردستان سوریه نیز موجود می‌باشد. در بین ترک‌ها‌‌سازی بزرگتر از دیوان وجود دارد که به آن میدان می‌گویند.

ساز دیوان در سایزهای مختلفی ساخته می‌شود که سایز کوچک آن را (جرا) و سایز متوسطش را (چوغور یا باغلاما دسته کوتاه) و سایز بزرگ آن را (باغلامای دسته بلند یا دیوان) می‌نامند. کاسه‌ی دیوان از سه تار بزرگتر است. کاسه‌ی دیوان پون بزرگ است نمی‌توان آن را یک تکه ساخت و ان را به صورت تکه‌های هلالی شکل (پروانه ای)، چوب خم شده می‌سازند. جنس چوب آن از توت سیاه، گردو، سرخ دار، گلابی و… است.

تاریخچه دیوان و بهترین نوازندگان آن

ساز دیوان اصالتا ترکی است و حدود ۴۰۰ سال پیش در نواحی خوی ساخته شد. کاربرد اصلی این ساز در موسیقی ترکی است و تاریخچه‌ی آن به کردستان ترکیه و کردستان عراق و کردستان ایران برمی گردد چون در هر سه این مناطق فرهنگ. رسوم مشابهی دارند. در نیم قرن گذشته این ساز و سازهای هم خانواده آن توسط مهاجران در آذربایجان غربی و کردستان ایران رواج یافته.

امروزه در بیشتر آثار هنرمندان ایرانی این ساز نیز دیده می‌شود. احتمالا باغلاما و سازهای هم خانواده آن نتیجه تغییر و تحولات قوپوز است. از بهترین نوازندگان دیوان می‌توان اورهان گنجه بای، احمد کوچ (آهنگ‌های معروف جهان را برای این ساز تنظیم کرده و نواخته است)، مراد کایا، چتین آکدنیز، عارف ساغ و… را نام برد.

اجزای ساز دیوان

اجزای ساز دیوان

  1. کاسه طنینی یک‌پارچه و گاهی ترکه‌ای: ساخته شده از چوب‌های پروانه‌ای و عرر و ماهون و نوازنده هنگام اجرا انگشت میانی خود را بر کاسه طنین می‌زند.
  2. صفحه: ساخته شده از چوب صنوبر و…
  3. دستان‌ها: سیم نایلونی
  4. خرک: از شاخ، استخوان، عاج فیل و چوب‌های سخت آن را می‌سازند.
  5. سیم یا وتر‌ها: آن را از فولاد، زه یا در قدیم از موی دم اسب می‌ساختند.
  6. شیطانک و سیم گیر: از شاخ، استخوان، عاج فیل و چوب‌های سخت ساخته شده.
  7. مضراب: در قدیم از چوب یا چوست درخت گیلاس یا آلبالو و امروزه از شاخ، پر غاز و پلاسیک نرم آن را می‌سازند.

دسته دیوان ۲۴ پرده دارد که این پرده‌ها جابجا می‌شوند. دیوان ۷ سیم دارد (دو سیم آن واخوانند) که هر ۳ سیم به طور هم‌صدا کوک می‌شوند. در باغلاما  در ردیف اول، دو سیم زیر با یک سیم باس ترکیب شده و صدای طنین داری ایجاد می‌کند و در ردیف دوم، دو سیم تقریبا بم اضافه شده و در ردیف سوم، یک سیم زیر و یک سیم بم ترکیب شده‌اند که در پرده گیری کمتر از آن استفاده شده است.

در دیوان ۴ گوشی روی صفحه گوشی‌ها (جایگاه) و ۳ گوشی در کنار آن‌ها قرار دارند. سیم بست در انتهای قسمت صاف بدنه نصب می‌شود که در قسمت انتهایی آن سوراخی به بعد۳۵ میلی‌متر وجود دارد.

انواع دیوان

به طور کلی شامل دو نوع دسته بلند و دسته کوتاه است اما دارای مدل‌های زیر نیز می‌باشد.

  • جورا (cura)
  • تانبورا (tambura)
  • باغلاما دسته کوتاه ( cogur kisa sap baglama)
  • باغلاما دسته بلند (uzun sap baglama)
  • ساز دیوان
  • ساز میدان

ساز دیوان

کوک‌های باغلاما

  • کوک بوزوک یا کارا (sol, re, la) رایج‌ترین کوک در ساز دیوان.
  • کوک باغلاما(la, sol, re)
  • کوک مستزاد (fa, re, la)
  • کوک میسکت (fa, re, la)

نکات خرید ساز دیوان

  • باغلاما دسته کوتاه با کوک la,sol,re صدای دلنشین‌تری دارد و به صدای ساز قوپوز آذری نزدیک‌تر است.
  • باغلاما دسته بلند با کوک sol,re,la صدای گرمی دارد و از مدل قبلی بزگتر است.
  • ساز باغلاما بیشتر از تولیدکنندگان خارجی است و در ایران تولید خاصی ندارد و قیمت آن بیشتر بستگی به جنس و مارک سازنده دارد.
بازگشت بە لیست

2 فکر در مورد “ راهنمای خرید ساز دیوان (باغلاما)

  1. احمد پوریان گفت:

    لوازم جانبی چی داره خواستم بدونم. ممنون

    1. admin گفت:

      لوازم خاصی که واجب به تهیه باشه نداره. به صورت اختیاری میتونید هاردکیس یا پایه و پایه نت تهیه کنید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.