تنبورین چیست؟ و تاریخچه آن
تنبورین یکی از شناخته شده ترین سازهای کوبه ای قاب دار است که با صدای زنگ دار و ریتمیک خود، در سبک های مختلف موسیقی استفاده می شود. تنبورین هم در موسیقی سنتی و فولکلور کاربرد دارد و هم در موسیقی پاپ، راک، جَز و اجراهای ارکسترال دیده می شود. همین گستره کاربرد باعث شده این ساز کوچک، جایگاه بزرگی در میان نوازندگان و هنرجویان داشته باشد.
از نظر ظاهر، سازی ساده به نظر می رسد؛ اما همین سادگی، یکی از دلایل محبوبیت آن است. قاب دایره ای یا هلالی، زنگوله های فلزی و گاهی سطح پوستی، مهم ترین بخش های این ساز را تشکیل می دهند. صدای آن نیز بسته به جنس بدنه، نوع زنگوله ها و روش نواختن، می تواند نرم، شفاف، درخشان یا پرحجم باشد.
تنبورین چیست؟
تنبورین در ساده ترین تعریف، یک ساز کوبه ای است که با تکان دادن، ضربه زدن یا گاهی مالش دادن نواخته می شود. این ساز معمولا از یک قاب چوبی یا پلاستیکی ساخته می شود و روی بدنه آن، جفت هایی از حلقه ها یا زنگوله های فلزی قرار دارد. برخی مدل ها هم سطحی پوستی دارند که امکان تولید تنوع بیشتری از صدا را فراهم می کند.
تنبورین به دلیل وزن کم، حمل آسان و یادگیری نسبتا ساده، برای افراد مبتدی هم جذاب است. در عین حال، نوازندگان حرفه ای نیز از آن برای ایجاد ریتم های دقیق و رنگ صوتی خاص استفاده می کنند. همین ترکیب «سادگی در ظاهر» و «کاربرد حرفه ای» باعث شده این ساز همیشه در بازار موسیقی محبوب بماند.
تنبورین در چه سبک هایی استفاده می شود؟
تنبورین در سبک های مختلف موسیقی حضور دارد و تقریبا هیچ ژانر پرانرژی ای از صدای آن بی نیاز نیست. مهم ترین کاربردهای این ساز عبارت اند از:
- موسیقی پاپ برای تقویت ضرب و ایجاد درخشش ریتم.
- موسیقی سنتی و فولکلور برای همراهی آواز یا رقص.
- موسیقی مذهبی و آیینی در برخی فرهنگ ها.
- موسیقی ارکسترال برای اضافه کردن رنگ صوتی و تاکیدهای ریتمیک.
تنبورین به خاطر فرکانس های بالای صدایش، به خوبی در میکس موسیقی شنیده می شود و بدون اینکه فضای زیادی اشغال کند، انرژی قطعه را بالا می برد.
اجزای تنبورین چیست؟
تنبورین از نظر ساختار، ساز پیچیده ای نیست؛ اما هر جزء آن در کیفیت صدا نقش مهمی دارد. وقتی قصد خرید تنبورین داشته باشید، شناخت این اجزا کمک می کند انتخاب دقیق تری داشته باشید.
قاب یا بدنه اصلی
تنبورین معمولا یک قاب دایره ای، نیم دایره ای یا هلالی دارد. این قاب از چوب، پلاستیک یا ترکیب مواد مختلف ساخته می شود. جنس قاب روی وزن، دوام و حتی رنگ صوتی اثر می گذارد. قاب چوبی معمولا صدایی گرم تر ایجاد می کند، در حالی که قاب پلاستیکی سبک تر و مقاوم تر است.
زنگوله ها یا سنج های انگشتی
تنبورین بدون زنگوله های فلزی، عملا هویت صوتی خود را از دست می دهد. این زنگوله ها که به صورت جفتی در شیارهای بدنه نصب می شوند، هنگام حرکت ساز به هم برخورد می کنند و صدای زنگ دار تولید می کنند. تعداد زنگوله ها، اندازه آن ها و جنس فلز، روی شفافیت و حجم صدا اثر مستقیم دارد.
سطح پوستی یا بدون پوست
تنبورین در بعضی مدل ها دارای پوست نازک روی بدنه است و در بعضی مدل ها فقط قاب و زنگوله دارد. مدل های پوستی برای تولید صداهای متنوع تر مناسب اند، اما مدل های بدون پوست معمولا صدای روشن تر و مستقیم تری دارند. انتخاب بین این دو، به سبک موسیقی و سلیقه نوازنده بستگی دارد.
تاریخچه تنبورین از کجا شروع شد؟
تنبورین سازی با قدمت بسیار بالا است و ریشه آن به تمدن های کهن برمی گردد. هرچند زادگاه دقیق این ساز مشخص نیست، اما نشانه های تاریخی نشان می دهند که شکل های اولیه آن در آفریقای غربی، خاورمیانه، یونان و هند استفاده می شده است. این یعنی تنبورین از همان ابتدا، سازی بین فرهنگی بوده و در نقاط مختلف جهان به شکل های مشابه دیده شده است.
تنبورین در گذشته بیشتر در مراسم آیینی، جشن ها، رقص ها و آیین های مذهبی استفاده می شد. دلیل آن هم روشن است: این ساز هم ریتم می سازد و هم به دلیل صدای زنگ دار، فضای جمعی و پرانرژی ایجاد می کند. چنین ویژگی ای باعث شده در بسیاری از فرهنگ ها، تنبورین فقط یک ابزار موسیقایی نباشد، بلکه بخشی از مناسک و آیین ها هم به شمار برود.
تنبورین در شرق و غرب
تنبورین در خاورمیانه، اروپا و آسیا، با نام ها و شکل های گوناگون شناخته شده است. در برخی مناطق، سازهای مشابه آن در مراسم شادی و رقص به کار می رفته اند. در برخی فرهنگ ها نیز این ساز به عنوان نماد شور، حرکت و مشارکت جمعی شناخته می شده است.
تنبورین در گذر زمان از یک ساز آیینی به یک ساز موسیقایی حرفه ای تبدیل شد. این تحول، به ویژه با شکل گیری موسیقی ارکسترال و سپس موسیقی ضبط شده، سرعت بیشتری گرفت. امروز دیگر این ساز فقط در مراسم سنتی دیده نمی شود، بلکه در استودیوهای حرفه ای هم حضور ثابت دارد.
ورود تنبورین به موسیقی مدرن
تنبورین با رشد موسیقی پاپ و ضبط استودیویی، جایگاه تازه ای پیدا کرد. در بسیاری از آهنگ ها، این ساز برای برجسته کردن کورس یا ایجاد حس حرکت استفاده می شود. صدای آن از نظر فرکانسی طوری است که حتی در تنظیم های شلوغ هم به خوبی شنیده می شود.
تنبورین در موسیقی مدرن معمولا برای این اهداف به کار می رود:
- تقویت ضرب اصلی
- ایجاد شفافیت در ریتم
- افزودن حس زنده و انسانی به اجرا
- پر کردن فضاهای خالی میان ضرب ها
یادگیری تنبورین چگونه است؟
تنبورین از جمله سازهایی است که یادگیری اولیه آن سخت نیست. خیلی از هنرجویان در مدت کوتاهی می توانند ریتم های ساده را اجرا کنند. البته حرفه ای نواختن آن، موضوع دیگری است و به کنترل دست، دقت شنیداری و تمرین مداوم نیاز دارد.
مهارت های پایه در نواختن تنبورین
تنبورین را می توان با چند روش اصلی نواخت:
- تکان دادن ساز برای ایجاد صدای ممتد
- ضربه زدن با دست
- استفاده از انگشتان برای ریتم های ظریف
- اجرای افکت های صوتی با حرکت کنترل شده
تنبورین هرچه دقیق تر نواخته شود، بهتر در موسیقی می نشیند. همین نکته ساده، تفاوت یک اجرای معمولی با یک اجرای حرفه ای را مشخص می کند.
جمع بندی
تنبورین سازی کوچک، سبک و بسیار پرکاربرد است که هم در موسیقی سنتی و هم در موسیقی مدرن جایگاه مهمی دارد. این ساز با ساختار ساده، صدای زنگ دار و قابلیت اجرای ریتم های متنوع، یکی از محبوب ترین سازهای افکت محسوب می شود. اگر به دنبال سازی هستید که هم یادگیری آن نسبتا آسان باشد و هم در اجرا تاثیرگذار ظاهر شود، تنبورین انتخاب هوشمندانه ای است.
تنبورین از گذشته های دور تا امروز، مسیر طولانی و جذابی را طی کرده است. از آیین های کهن تا استودیوهای مدرن، این ساز همواره حضور داشته و هنوز هم یکی از ابزارهای مهم برای ایجاد انرژی، حرکت و درخشش در موسیقی است.
سوالات متداول
یادگیری تنبورین چقدر زمان می برد؟
تنبورین از سازهایی است که یادگیری مقدماتی آن زمان زیادی نمی برد. بیشتر هنرجویان می توانند در مدت کوتاهی ریتم های ساده را اجرا کنند. البته برای اجرای حرفه ای و دقیق در گروه موسیقی، تمرین منظم و شناخت ریتم ضروری است.
تنبورین در چه سبک های موسیقی استفاده می شود؟
تنبورین در سبک های مختلف موسیقی کاربرد دارد. از جمله مهم ترین آن ها می توان به موسیقی پاپ، راک، فولکلور، موسیقی سنتی، ارکسترال و حتی برخی اجراهای مذهبی اشاره کرد. صدای این ساز معمولا برای تقویت ریتم و افزایش انرژی قطعه موسیقی استفاده می شود.
تفاوت تنبورین با دایره زنگی چیست؟
تنبورین و دایره زنگی شباهت زیادی به یکدیگر دارند، اما تفاوت هایی نیز میان آن ها وجود دارد. تنبورین معمولا در موسیقی مدرن و پاپ بیشتر دیده می شود، در حالی که دایره زنگی در موسیقی سنتی و محلی کاربرد بیشتری دارد. همچنین شکل زنگوله ها و ساختار بدنه در برخی مدل ها متفاوت است.
آیا تنبورین برای افراد مبتدی مناسب است؟
تنبورین به دلیل ساختار ساده و روش نواختن آسان، یکی از گزینه های مناسب برای افراد مبتدی محسوب می شود. هنرجویان می توانند بدون نیاز به تجهیزات پیچیده، خیلی سریع نواختن این ساز را شروع کنند.
هنگام خرید تنبورین به چه نکاتی باید توجه کرد؟
تنبورین هنگام خرید باید از نظر کیفیت بدنه، جنس زنگوله ها و راحتی در دست گرفتن بررسی شود. همچنین بهتر است سازی انتخاب شود که صدای شفاف و یکنواختی داشته باشد و وزن آن برای نوازندگی طولانی مناسب باشد.
